AZERBAYCAN CUMHURİYETİ'NDE ŞEHİR PLANLAMA SÜRECİNDE “PETER DRUCKER KAVRAMI”: TEMEL ÖZÜ, DÜNYA DENEYİMİ VE UYGULAMA STRATEJİSİ

Azerbaycan Cumhuriyeti'nde Şehir Planlama Sürecinde “Peter Drucker Kavramı”: Temel Özü, Dünya Deneyimi ve Uygulama Stratejisi

 “Peter Drucker Concept” in the process of urban planning in the Republic of Azerbaijan: main essence, world experience and implementation strategy

Maqsud Babaev[1]

Dosent

Bakı Dövlət Universiteti, Azərbaycan

ORCID: 0009-0000-2445-5163

Xatira Məhərrəmova[2]

Dosent

Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti, Azərbaycan

ORCID: 0000-0001-7062-1097

Özet

Günümüzde dünya nüfusu 8,2 milyardan fazla kişiyle temsil edilmekte olup, bunun %57'sinden fazlası şehirlerde yoğunlaşmıştır ve bu oran dinamik bir büyüme eğilimi göstermektedir. BM tahminlerine göre, bu oran 2050 yılında %70'in üzerine çıkacaktır. Son 60-70 yıldır kentsel nüfusun büyümesinde güçlü bir dinamizm gözlemlendiği de belirtilmelidir.

1950 yılında toplam kent nüfusu 751 milyon iken, 2025 yılında bu rakam 4,5 milyara ulaşarak 5,5 kattan fazla veya %59,3 oranında artış göstermiştir. Birleşmiş Milletler'in son tahminlerine göre, önümüzdeki 30 yıl içinde bu rakamın 6,5 milyara, gezegenin toplam nüfusunun ise 9,7 milyara ulaşması bekleniyor.Azerbaycan Cumhuriyeti'nde nüfusun %54,4'ü şu anda şehirlerde yaşamaktadır; bu da cumhuriyetteki kentleşme yoğunluğunun önceki yıllara kıyasla hızlandığını kanıtlamaktadır. Bu tür kentleşme dinamikleri koşullarında, şehir yönetim aygıtının üzerindeki güç çok yüksek olup, bir dizi sorunun çözümünü zorlaştırmakta ve kısa sürede çözülmesini gerektirmektedir. Bu nedenle, böyle bir yönetim ortamında, "akıllı şehir" kavramı, dünyanın tüm ülkelerinde sorunların çözümünde en önemli ve modern yönetim teknolojisi olarak uygulanmaya başlanmış ve şu anda bir kavram niteliği kazanmıştır. Bu kavramın avantajları nelerdir ve bölgesel, özellikle Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki uygulama olanaklarının karakteristik özellikleri nelerdir?

Makale, ilk kez Peter Drucker'ın kavramının özünü cumhuriyetteki kentsel planlama sürecinde somutlaştırdı ve uluslararası deneyim ve uygulama yöntemlerini ayrıntılı olarak inceledi. Mevcut koşullar altında cumhuriyette "Akıllı Şehir" teknolojileri alanında alınan önlemler analiz edildiğinde, bu yönde bir dizi çalışma yapılmış olmasına rağmen, henüz bir kavram niteliği kazanmadığı açıkça görülmektedir. 19 Nisan 2021 tarihli Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile "Akıllı Şehir" ve "Akıllı Köy" kavramının hazırlanmasına karar verilmiş ve bu konuda özel bir çalışma grubu oluşturulmuştur, ancak yapılan çalışmaların hacmi mevcut geliştirme ve yönetim gereksinimlerini karşılamamaktadır.

Tüm bunları göz önünde bulunduran makale, kavramın büyük kentsel yerleşimlerde ve özgürleştirilmiş bölgelerde uygulanmasına yönelik somut bir strateji sunmakta ve aşamalı bir çözüm için önerilerde bulunmaktadır. 

Anahtar Kelimeler: Akıllı Şehir konsepti, Drucker Konsepti, kentsel yığılmalar, Akıllı Köy konsepti, bölgesel yoğunluk katsayısı, "akıllı şehir" yönetim teknolojisi, bölgesel potansiyel, kaynak potansiyeli, aşamalı çözüm stratejisi, istikrarlı morfolojik katsayı, siyasi-coğrafi konum. 

Abstract

Currently, the world population is characterized by an indicator of more than 8.2 billion people, of which more than 57% are concentrated in cities, and this indicator has a dynamic growth trend, and according to the UN forecast, it will become an indicator of more than 70% in 2050. It should be noted that over the past 60-70 years, there has been a strong dynamic in the growth of the urban population. If in 1950 the total urban population was 751 million people, then in 2025 this figure had already reached 4.5 billion people, an increase of more than 5.5 times or 59.3%. According to the latest UN forecasts, this indicator is expected to reach 6.5 billion people in the next 30 years, and the total population of the planet is expected to reach 9.7 billion people. In the Republic of Azerbaijan, 54.4% of the population currently lives in cities, which proves that the intensity of urbanization in the republic is increasing faster than in previous years. In such a dynamic of urbanization, the power of the urban management apparatus is very high, making it difficult to solve a number of problems and requiring their resolution in a short time.

Therefore, in such a management environment, "smart city" has begun to be applied as the most important and modern management technology in solving problems in all countries of the world, and currently this process has taken on the character of a concept. What are the advantages of this concept and what are its characteristic features of its regional, especially in the Republic of Azerbaijan, application possibilities?

The article, for the first time, substantiates and analyzes the essence of Peter Drucker's concept in the urban planning process in the republic, and its international experience and implementation methods are studied in detail.

It was noted that if we analyze the measures taken in the field of "Smart City" technologies in the republic under the current circumstances, we can see that although a number of works have been carried out in this direction, it is clear that they have not yet taken the character of a concept.By the decree of the President of the Republic dated April 19, 2021, a decision was made to develop the concept of a "Smart City" and a "Smart Village" and a special working group was established in this regard, but the scope of the work done does not meet the current development and management requirements.

Taking all this into account, the article provides a concrete strategy for implementing the concept in large urban agglomerations and liberated territories, and provides proposals for a phased solution. 

Keywords: Smart City concept, Drucker Concept, urban agglomerations, Smart Village concept, territorial compactness coefficient, "smart city" management technology, territorial potential, resource potential, phased solution strategy, stable morphological coefficient, political-geographical position