KÜLTÜREL BAĞLAMDA FAKİR BAYKURT’UN HİKÂYELERİNDE TÜRK VE ALMAN İMAJI

KÜLTÜREL BAĞLAMDA FAKİR BAYKURT’UN HİKÂYELERİNDE 

TÜRK VE ALMAN İMAJI

THE TURKISH AND GERMAN IMAGES IN FAKIR BAYKURT’S STORIES IN A CULTURAL CONTEXT

Seriyye GÜNDOĞDU[1]

Doç. Dr

Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi, Doğu Bilimler Enstitüsü, Azerbaycan

ORCID: 0009-0009-1306-2044

Özet

Edebi faaliyetinin büyük kısmını Anadolu insanının sorunlarını yansıtan eserler yazmaya adamış Fakir Baykurt, 1979'da Almanya’nın Duisburg kentinde Yabancı Çocuk ve Gençlerin Teşviki ve Bölgesel Çalışma Kurumu'nda eğitim uzmanı olarak çalışmaya başlar. Kader burada da Fakir Baykurt’a Anadolu insanının Almanya’daki yeni hayatını ve bu hayatta yaşadığı sıkıntıları yazdırır. “Duisburg Treni” adlı öykü kitabı da Almanya' da yaşayan Türk gurbetçilerin yaşamlarından bahsetmektedir. Fakir Baykurt ve eserleri hakkında birçok çalışma yapılsa da kültürlerarası karşılıklı etkileşim konuları pek fazla incelenmemiştir. Bu çalışmada, Fakir Baykurt'un 23 kısa öyküden oluşan “Duisburg Treni” adlı eseri farklı kültür ortamında Türk ve Alman insanının karşılaştığı durum ve davranışlar karşısında yazarın izlenimleri tespit edilip incelenecektir. Halkın içinden gelen Fakir Baykurt, Anadolu insanının hayatını, insan ilişkilerini yakından tanıdığı için kahramanlarını yaşadığı yöreye uygun bir dille konuşturmaya çalışır. Bununla da yazar Anadolu işçisinin Almanya’daki sorunlarını, yaşadığı zorlukları kamuoyuna ve gereken mercilere anlatır. Fakir Baykurt dil konusunda özentiden kaçarak, Anadolu insanının kullandığı deyimleri, atasözlerini, kalıplaşmış söz ve ifadeleri tekrarlayarak anlatım kolaylığına ulaşır. Hikâyelerde şahısları kendi yöresel ağzıyla konuşturarak, karakter hakkında okuruna ayrıntılı bilgi verir. “Duisburg Treni’ adlı hikâye kitabında yazarın iki toplum arasındaki ilişkilere yönelik tutumu incelenecektir. Bu anlamda yazarın kullandığı dil, işlediği konu bakımından Türk hikayeciliğindeki önemi araştırılırken iki toplumun birbirine tanıtılması çabası da dikkat çekmektedir. 

 Çalışmanın amacı, kültürel etkileşimin söz konusu olduğu kısa hikâyelerde kültür farklılığının getirdiği sosyal problemleri ortaya koymak ve tahlil etmektir. Günümüzde ulaşım araçları ve teknolojinin etkisiyle ortaya çıkan kültür etkileşim zamanı bazı önyargılar nedeniyle ortaya çıkan çatışmalar, bazı kalıp yargıların oluşturduğu engeller hikâyelerin esas tematik unsurdu. Bu konular sadece Türk-Alman ilişkilerinde değil, Doğu ve Batı arasında devam eden farklı kültürlerin neden olduğu problemler bu gün de güncelliğini koruduğu için bu çalışma yapıldı. Hikâyeler, yazarın Türk-Alman ilişkilerinde ön yargıyı besleyen stereotiplerin farklı gruplardan ve kültürlerden olan insanların insani özelliklerle nasıl bir araya gelebileceği konusundaki yaklaşımını ortaya çıkarıyor. Çalışmada 23 öykü içinden Alman ve Türk insanının farklı bir kültür ortamında durum ve davranışlarını ortaya koyan hikâyeler seçilerek tahlil edilmiştir.

Anahtar kelimeler: Duisburg Treni, Hikaye, Alman, Türk, Kültür, Fakir Baykurt, Göç

Abstract

Fakir Baykurt, who devoted a large part of his literary activity to writing works reflecting the problems of Anatolian people, began working in 1979 as an educational specialist at the Institution for the Promotion and Regional Work of Foreign Children and Youth in Duisburg, Germany. Fate once again led Fakir Baykurt to write about the new life of Anatolian people in Germany and the difficulties they experienced there. His short story collection “Duisburg Train” also deals with the lives of Turkish immigrants living in Germany. Although many studies have been conducted on Fakir Baykurt and his works, issues of intercultural interaction have not been sufficiently examined.In this study, the impressions of the author regarding the situations and behaviors encountered by Turkish and German people in a different cultural environment will be identified and analyzed in Fakir Baykurt's work “Duisburg Train,” which consists of 23 short stories. Fakir Baykurt, a man from the people, intimately knows the lives and relationships of Anatolian people, and therefore strives to make his characters speak in a language appropriate to their region. Through this, the author conveys the problems and difficulties faced by Anatolian workers in Germany to the public and relevant authorities. Avoiding affectation in language, Fakir Baykurt achieves ease of expression by repeating the idioms, proverbs, and fixed expressions used by Anatolian people. By having the characters speak in their regional dialects, he provides the reader with detailed information about each character. In his short story collection "Duisburg Train," the author's attitude towards the relationship between the two societies will be examined. In this sense, while researching the importance of the language and subject matter of the author in Turkish short story writing, his effort to introduce the two societies to each other is also noteworthy.

The aim of the study is to reveal and analyze the social problems arising from cultural differences in short stories where cultural interaction is present. In today’s world, due to the influence of transportation and technology, cultural interaction has increased; however, conflicts arising from certain prejudices and barriers formed by stereotypes constitute the main thematic elements of these stories. These issues are not limited to Turkish-German relations; problems caused by cultural differences between the East and the West still remain relevant today, which is why this study has been conducted. The stories reveal the author's approach to how stereotypes that fuel prejudice in Turkish-German relations can be overcome by showcasing the humane qualities of people from different groups and cultures.In the study, among the 23 stories, those that reveal the situations and behaviors of German and Turkish people in different cultural environments will be selected and analyzed.

Keywords: Duisburg Train, Short Story, German, Turkish, Culture