LINGUISTIC ASPECTS AND QUR'ANİC RECITATIONS OF THE DISCONNECTED LETTERS (AL-HURUF AL-MUQATTA'AT) AT THE BEGINNING OF SURAHS

الأوجه اللغوية والقراءات القرآنية في الحروف المقطعة أوائل السور

LINGUISTIC ASPECTS AND QUR'ANİC RECITATIONS OF THE DISCONNECTED LETTERS (AL-HURUF AL-MUQATTA'AT) AT THE BEGINNING OF SURAHS

Halil Muhammed HALİL[1]

Dr. Öğr. Üyesi

Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi, Türkiye

ORCID: 0000-0003-1831-3964

Özet

Kur’ân-ı Kerîm’de bazı sûrelerin başında yer alan mukattaa harfleri, dilbilimsel ve belâgî açıdan dikkat çekici ve özgün bir olgu olarak hem klasik hem de modern âlimlerin ilgisini çekmiştir. Bu harfler, yüzeysel anlamlarının ötesinde, sesbilimsel, yapısal ve anlam boyutlarıyla çok katmanlı bir özellik taşımaktadır. Yirmi dokuz sûrede geçen bu harfler, Arap alfabesinin on dört harfinden oluşmakta ve tek harften (ص، ق، ن) başlayıp beş harfe kadar (كهيعص، حم عسق) uzanan farklı biçimlerde yer almaktadır. Bu çeşitlilik, Kur’ân metninin ses düzeni ve yapısal organizasyonu açısından dikkat çekici bir sistematiğe işaret etmektedir.

Bu çalışma, söz konusu harfleri çok yönlü bir bakış açısıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Öncelikle bu harflerin tanımı ve ses özellikleri ele alınmış, özellikle de yalnızca bu harflere özgü olan medd-i lâzım harfî ile ilişkileri ortaya konmuştur. Ayrıca müfessirlerin bu harflerin anlamına dair görüşleri değerlendirilmiş; bazı âlimlerin bunları ilâhî sırlar olarak görmesi, bazılarının sûre isimleri kabul etmesi ya da sembolik anlamlar yüklemesi gibi farklı yaklaşımlar analiz edilmiştir. Bu durum, tefsir geleneğinin zenginliğini ve konuya dair düşünsel çeşitliliği göstermektedir.

Araştırmada ayrıca bu harflerin kıraat açısından ele alınışı incelenmiş; tahkik, imâle, izhar ve idgam gibi farklı okuma şekilleri karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, farklı sûrelerden seçilen örnekler üzerinden uygulamalı analizler yapılmış ve bu harflerin Kur’ân’ın ritmik yapısına ve ses estetiğine katkısı ortaya konmuştur.

Bunun yanı sıra, bu harflerin belâgî işlevi üzerinde durularak, Arapların dildeki üstünlüklerine rağmen Kur’ân’a benzer bir metin ortaya koyamamaları bağlamında taşıdığı meydan okuma (tahaddî) yönü açıklanmıştır. Aynı harflerden oluşmasına rağmen Kur’ân’ın eşsizliği, bu harflerin i‘câz boyutunu güçlendiren bir unsur olarak değerlendirilmiştir.

Sonuç olarak, mukattaa harflerinin yalnızca sembolik unsurlar olmadığı; aksine, ses, anlam ve yapı unsurlarının bütünleştiği kapsamlı bir i‘câz sisteminin parçası olduğu ortaya konmuştur. Bu durum, Kur’ân araştırmaları ve Arap dilbilimi açısından bu konunun hâlâ önemli ve verimli bir araştırma alanı olduğunu göstermektedir..

Anahtar Kelimeler: Kıraat İlmi, İsnad, Mukatta’a Harfleri, Sure Başları, İmâle, Tahkîk

Abstract

The disjointed letters (al-ḥurūf al-muqattaʿa) that appear at the beginning of certain chapters (sūrahs) of the Qur’an represent a distinctive linguistic and rhetorical phenomenon that has attracted the attention of scholars both classical and modern. These letters extend beyond their apparent form to encompass phonetic, structural, and semantic dimensions. They occur in twenty-nine sūrahs and consist of fourteen letters, representing half of the Arabic alphabet. Their forms vary from single letters such as (Ṣād, Qāf, Nūn) to combinations of up to five letters such as (Kāf-Hā-Yā-ʿAyn-Ṣād) and (Ḥā-Mīm-ʿAyn-Sīn-Qāf), reflecting a systematic phonetic and structural pattern within the Qur’anic text.

This study aims to analyze this phenomenon from multiple perspectives. It begins with a theoretical framework that defines these letters and examines their phonetic characteristics, particularly their relationship to the obligatory elongated articulation (madd lāzim ḥarfī), which is uniquely associated with them. The study also reviews the interpretations of classical scholars, highlighting diverse views—ranging from considering these letters as divine mysteries known only to God, to interpreting them as names of sūrahs or symbolic indicators. This diversity reflects the richness of the exegetical tradition and the breadth of scholarly inquiry.

Furthermore, the study explores the recitational dimension of these letters by analyzing differences among Qur’anic readers in their pronunciation, including articulation styles such as precision (taḥqīq), inclination (imāla), clarity (iẓhār), and assimilation (idghām). Practical examples from selected sūrahs are presented to demonstrate how these variations contribute to the rhythmic and aesthetic qualities of Qur’anic recitation.

In addition, the rhetorical function of these letters is examined in light of their role in the Qur’anic challenge (taḥaddī) to the Arabs, who were renowned for their linguistic eloquence yet were unable to produce a comparable text. Despite being composed of the same linguistic elements, the Qur’an’s unique structure underscores the miraculous nature of these letters as part of its broader inimitability (iʿjāz).

The study concludes that the disjointed letters are not merely symbolic or ornamental elements; rather, they are integral components of a comprehensive system in which sound, meaning, and structure interact harmoniously. This highlights their significance in Qur’anic studies and Arabic linguistics, and confirms that the topic remains a fertile field for further scholarly research.

Keywords: Science of Qira'at, Isnad (Chain of Transmission), Disconnected Letters (Al-Huruf al-Muqatta'at), Openings of Surahs, Imala, Tahqiq